TỪ GIẢNG ĐƯỜNG ĐẾN DOANH NGHIỆP:
HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP CHUYÊN NGÀNH QUẢN TRỊ - TÀI CHÍNH - KẾ TOÁN CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM NĂM 2026
Hình 1. Sinh viên tham gia hoạt động thực tế tại Công ty TNHH Dịch vụ Tân Kế Toán, Hải Phòng
1. Thực tập doanh nghiệp – mắt xích quan trọng trong đào tạo Tài chính – Kế toán
Trong đào tạo đại học khối ngành Tài chính – Kế toán, kiến thức lý thuyết là nền tảng để sinh viên hiểu bản chất của các nghiệp vụ tài chính, kế toán và thuế. Tuy nhiên, năng lực nghề nghiệp chỉ thực sự được hình thành khi người học có cơ hội quan sát và tham gia vào môi trường doanh nghiệp, nơi các nguyên lý đã học được chuyển hóa thành chứng từ, quy trình, dữ liệu và các quyết định nghiệp vụ cụ thể.
Hoạt động thực tập vì vậy không nên được xem đơn thuần là một yêu cầu cuối khóa, mà là một phương thức đào tạo trải nghiệm. Thông qua tiếp xúc với doanh nghiệp, sinh viên có điều kiện trả lời những câu hỏi mà giáo trình khó có thể mô tả đầy đủ: một hóa đơn được kiểm tra như thế nào; chứng từ được luân chuyển ra sao; nghiệp vụ kinh tế được phân loại và ghi nhận thế nào; dữ liệu từ chứng từ được đưa vào hệ thống kế toán ra sao; và cuối cùng những dữ liệu đó được tổng hợp để phục vụ báo cáo tài chính, báo cáo thuế và tư vấn cho doanh nghiệp như thế nào.
Đặc biệt đối với sinh viên Tài chính – Kế toán, thực tập tại các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán và tư vấn thuế có giá trị thực tiễn rất cao. Mô hình này giúp sinh viên không chỉ nhìn thấy hoạt động kế toán của một doanh nghiệp đơn lẻ mà còn có cơ hội tiếp cận cách xử lý hồ sơ của nhiều loại hình và quy mô doanh nghiệp khác nhau. Qua đó, sinh viên từng bước hình thành tư duy nghề nghiệp, kỹ năng kiểm tra chứng từ, khả năng sử dụng phần mềm và hệ thống kế toán, ý thức tuân thủ pháp luật thuế cũng như yêu cầu về tính chính xác, bảo mật và trách nhiệm nghề nghiệp.
2. Công ty TNHH Dịch vụ Tân Kế Toán – môi trường thực hành nghề nghiệp phù hợp
Công ty TNHH Dịch vụ Tân Kế Toán là một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán và tư vấn thuế tại Hải Phòng. Theo thông tin giới thiệu của doanh nghiệp, Tân Kế Toán cung cấp các dịch vụ như kế toán doanh nghiệp, kế toán – báo cáo thuế, khai thuế ban đầu, soát xét và làm lại báo cáo tài chính, hoàn thuế giá trị gia tăng, cùng các giải pháp số như chữ ký số, hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán.
Đặc điểm đáng chú ý của mô hình doanh nghiệp dịch vụ kế toán là quy trình nghiệp vụ gắn chặt với hồ sơ và dữ liệu của nhiều khách hàng. Điều này tạo ra một môi trường học tập có tính thực hành cao, giúp sinh viên quan sát được mối liên hệ từ chứng từ ban đầu đến sổ sách, dữ liệu kế toán, nghĩa vụ thuế và báo cáo tài chính. Đây cũng là môi trường thuận lợi để người học nhận thức rõ rằng kế toán hiện đại không chỉ là 'ghi sổ', mà còn bao gồm kiểm soát thông tin, phân tích, tư vấn, ứng dụng công nghệ và bảo đảm tuân thủ.
Tân Kế Toán cũng giới thiệu đội ngũ nhân sự có trình độ đại học và sau đại học, giàu kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực tài chính – kế toán và thường xuyên cập nhật các quy định chuyên môn. Những đặc điểm này làm cho doanh nghiệp trở thành một địa điểm phù hợp để tổ chức hoạt động tham quan, trải nghiệm và thực hành nghề nghiệp cho sinh viên.
3. Từ hoạt động giới thiệu chung đến trải nghiệm nghề nghiệp
Một điểm có ý nghĩa trong chương trình thực tập là hoạt động giới thiệu tổng quan về doanh nghiệp. Thay vì đưa sinh viên ngay vào thao tác nghiệp vụ, việc giới thiệu về quá trình hình thành, lĩnh vực hoạt động, cơ cấu tổ chức, nhóm dịch vụ và quy trình cung cấp dịch vụ giúp người học hình dung được 'bức tranh lớn' trước khi đi vào từng nghiệp vụ kế toán cụ thể.
Đối với Tân Kế Toán, sinh viên được tiếp cận một mô hình doanh nghiệp mà sản phẩm đầu ra chủ yếu là dịch vụ chuyên môn: tổ chức công tác kế toán, thực hiện các công việc kế toán – thuế, lập và xử lý báo cáo, tư vấn các vấn đề liên quan đến tài chính, kế toán và thuế. Qua đó, sinh viên có thể nhận diện rõ hơn vị trí của kế toán viên, kế toán trưởng, nhân sự dịch vụ thuế và tư vấn trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp.
Hình 2. Giảng viên và Sinh viên giao lưu, trao đổi và trải nghiệm môi trường làm việc chuyên nghiệp tại Tân Kế Toán.
4. Phân nhóm nhỏ – chuyển từ quan sát sang thực hành
Sau phần giới thiệu chung, việc tổ chức sinh viên thành các nhóm nhỏ là một cách tiếp cận phù hợp với đào tạo theo năng lực. Ở quy mô nhóm, sinh viên có điều kiện trao đổi trực tiếp với cán bộ hướng dẫn, đặt câu hỏi và cùng xử lý từng tình huống nghiệp vụ thay vì chỉ nghe thuyết trình tập trung.
Hình 3. Sinh viên thực hành, xử lý chứng từ và trao đổi nghiệp vụ theo nhóm.
Nội dung thực hành có thể được triển khai theo chuỗi nghiệp vụ: nhận diện và kiểm tra chứng từ; phân loại chứng từ theo nội dung kinh tế; xác định tài khoản và phương pháp ghi nhận; nhập hoặc kiểm tra dữ liệu trên hệ thống kế toán; đối chiếu số liệu; và liên hệ dữ liệu kế toán với các báo cáo, tờ khai thuế hoặc báo cáo tài chính. Cách tổ chức này giúp sinh viên nhìn thấy tính liên kết của các học phần đã được học ở trường.
Quan trọng hơn, sinh viên được đặt trong những tình huống gần với công việc thực tế. Một chứng từ không chỉ cần 'định khoản đúng' mà còn phải được kiểm tra về tính hợp lệ, hợp pháp, đầy đủ thông tin và khả năng phục vụ cho việc kiểm soát, kê khai và lưu trữ. Đây là bước chuyển rất quan trọng từ tư duy làm bài tập sang tư duy xử lý hồ sơ nghề nghiệp.
5. Thực hành với chứng từ và hệ thống kế toán của doanh nghiệp
Hoạt động có giá trị nổi bật nhất của chuyến thực tập là cho sinh viên tiếp cận chứng từ và hệ thống kế toán trong môi trường doanh nghiệp dịch vụ. Thông qua các bộ chứng từ được doanh nghiệp lựa chọn để phục vụ đào tạo, sinh viên có thể quan sát mối quan hệ giữa chứng từ gốc – nghiệp vụ kinh tế – dữ liệu kế toán – sổ sách – báo cáo.
Từ góc độ đào tạo, quy trình thực hành này có thể khái quát thành năm bước: (1) đọc và nhận diện nghiệp vụ; (2) kiểm tra chứng từ; (3) phân loại và xác định cách xử lý kế toán; (4) thực hành trên hệ thống/phần mềm kế toán; và (5) kiểm tra, đối chiếu kết quả. Mỗi bước đều gắn với một nhóm năng lực mà sinh viên Tài chính – Kế toán cần hình thành.
Đối với nghiệp vụ thuế, sinh viên còn có cơ hội nhận thức rõ hơn mối liên hệ giữa dữ liệu kế toán và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Đặc biệt trong doanh nghiệp dịch vụ kế toán – thuế, hồ sơ của khách hàng phải được xử lý có hệ thống, đúng thời hạn và bảo đảm tính bảo mật. Đây là những yêu cầu nghề nghiệp mà sinh viên khó có thể cảm nhận đầy đủ nếu chỉ học qua tình huống giả định trên lớp.
Việc thực hành trên hệ thống kế toán cũng giúp sinh viên nhận thấy sự thay đổi của nghề kế toán trong bối cảnh chuyển đổi số. Kế toán viên ngày nay cần đồng thời hiểu nghiệp vụ, sử dụng công nghệ, kiểm soát dữ liệu và phối hợp với khách hàng. Vì vậy, năng lực nghề nghiệp không còn giới hạn ở kỹ năng ghi chép mà mở rộng sang khả năng tổ chức và kiểm soát thông tin.
Hình 4. Sinh viên trao đổi và thực hành trong không gian làm việc theo nhóm.
6. Giá trị đào tạo từ mô hình thực tập tại doanh nghiệp dịch vụ kế toán
• Thứ nhất, thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn. Sinh viên có thể đối chiếu kiến thức từ các học phần Nguyên lý kế toán, Kế toán doanh nghiệp và Kế toán máy với một quy trình nghiệp vụ thực tế.
• Thứ hai, hình thành kỹ năng nghề nghiệp. Việc tiếp xúc với chứng từ, dữ liệu và hệ thống kế toán tạo cơ hội rèn luyện sự cẩn trọng, logic, chính xác và khả năng phát hiện sai lệch.
• Thứ ba, phát triển năng lực số. Sinh viên được làm quen với môi trường kế toán có phần mềm, hóa đơn điện tử, chữ ký số và các giải pháp số hóa nghiệp vụ.
• Thứ tư, nâng cao nhận thức về đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp. Trong dịch vụ kế toán – thuế, tính bảo mật, tính chính xác, tuân thủ quy định và trách nhiệm đối với dữ liệu khách hàng là những yêu cầu đặc biệt quan trọng.
• Thứ năm, định hướng nghề nghiệp. Qua trải nghiệm thực tế, sinh viên có thể hình dung rõ hơn các vị trí việc làm như kế toán viên, kế toán thuế, kế toán tổng hợp, trợ lý kiểm toán, nhân viên tư vấn thuế hoặc nhân sự tại các doanh nghiệp dịch vụ kế toán.
7. Kết luận
Hoạt động thực tập tại doanh nghiệp là một cấu phần quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực Tài chính – Kế toán theo hướng ứng dụng. Giá trị của thực tập không nằm ở việc sinh viên 'đi tham quan doanh nghiệp', mà ở khả năng biến trải nghiệm doanh nghiệp thành một quá trình học tập có mục tiêu, có hướng dẫn và có sản phẩm học tập cụ thể.
Trải nghiệm tại Công ty TNHH Dịch vụ Tân Kế Toán cho thấy một mô hình đáng tham khảo: bắt đầu bằng giới thiệu tổng quan về doanh nghiệp; tiếp đó tổ chức sinh viên theo các nhóm nhỏ; hướng dẫn tiếp cận chứng từ và quy trình nghiệp vụ; thực hành trên hệ thống kế toán; và cuối cùng giúp sinh viên liên hệ dữ liệu kế toán với báo cáo thuế, báo cáo tài chính và hoạt động tư vấn doanh nghiệp.
Sự kết nối giữa Nhà trường – Doanh nghiệp – Sinh viên theo cách này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần hình thành những cử nhân Quản trị - Tài chính – Kế toán có khả năng thích ứng nhanh với môi trường nghề nghiệp. Đó chính là tinh thần của đào tạo theo hướng gắn lý thuyết với thực tiễn, lấy năng lực nghề nghiệp và trải nghiệm của người học làm trung tâm.